Posted on: فوریه 8, 2019 Posted by: مدیر کل سایت Comments: 0

پایان نامه سبک دلبستگی و دشواری در کنترل هیجانی نوجوانان

 پایان نامه رشته  روانشناسی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد علوم و تحقیقات (تهران)

دانشکده علوم انسانی و علوم اجتماعی

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد ، رشته روانشناسی عمومی

 

عنوان:

 

مقایسه سبک های دلبستگی و دشواری در کنترل هیجانی نوجوانان دختر و پسرساکن مراکز بهزیستی و در خانواده

 

 

سال تحصیلی :۱۳۹۳

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                        صفحه

فصل اول: کلیلت تحیق

۱-۱-مقدمه : ۲

۱-۲-بیان مسئله:.۹

۱-۳-اهمیت و ضرورت انجام تحقیق: ۱۵

۱-۴-اهداف  تحقیق. ۱۶

۱-۴-۱- هدف اصلی : ۱۶

۱-۴-۲- اهداف اختصاصی. ۱۶

۱-۵-فرضیه های تحقیق. ۱۷

۱-۵-۱- فرضیه های اصلی: ۱۷

۱-۵-۲- فرضیه های اختصاصی: ۱۷

۱-۶-تعریف واژه‏ها به صورت مفهومی و عملیاتی): ۱۷

۱-۶-۱- متغیر ها: دلبستگی ، کنترل هیجانی ، نوجوانان. ۱۷

فصل دوم :مرور بر ادبیات و پیشینه پژوهش

۱-۶-۲- تعریف عملیاتی. ۱۸

۲-۱-مبنای نظری دلبستگی. ۲۱

۲-۱-۱- مقدمه: ۲۱

۲-۱-۲- اساس زیستی نظریه دلبستگی: ۲۲

۲-۵- ارزیابی دلبستگی و انواع آن: ۳۰

۲-۷- ساختارهای مغزی و عملکردهای روانی: ۳۵

۲-۸- اختلال های دلبستگی : ۳۷

۲-۹- دلبستگی غیر ایمن و آسیب شناسی روانی : ۳۸

۲-۱۰- پژوهش‌های هارلو: ۳۹

۲-۱۱-دلبستگی در بزرگسالی: ۴۰

۲-۱۲- دلبستگی، تنظیم هیجانات و سلامت روانی کودک: ۴۱

۲-۱۳- هیجان: ۴۲

۲-۱۳-۱- تعریف هیجان: ۴۲

۲-۱۳-۲- اجزا و تاریخچه هیجان: ۴۴

۲-۱۳-۳- نظریه‌های هیجان: ۴۵

۲-۱۳-۴- وظایف هیجان‌ها: ۴۷

۲-۱۵- خلاصه فصل: ۵۷

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

۳-۱- جامعه آماری : ۶۵

۳-۱-۱- روش برآورد حجم نمونه : ۶۵

۳-۱-۲- روش نمونه گیری : ۶۵

۳-۲- ابزار پژوهش : ۶۶

۳-۲-۱-پرسشنامه سنجش دلبستگی کولینز و رید : ۶۶

۳-۲-۴- نمره گذاری : ۶۷

۳-۳- پایایی:۶۷

۳-۴- پرسشنامه کنترل هیجان گروس و جان. ۷۰

۳-۴-۱-روش نمره گذاری: ۷۰

۳-۵- پایایی: .۷۱

فصل چهارم: توصیف تحلیل داده ها

۴-۱- مقدمه: ۷۴

۴-۲- آمار توصیفی. ۷۴

فرضیه اول پژوهش: ۸۳

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

۵-۱- مقدمه.۸۸

۵-۱ خلاصه یافته ها ۸۸

فرضیه اول :.۸۸

۲-۵ – بحث وتفسیر یافته ها : ۹۰

۵-۴- پیشنهادها ۹۴

۵-۴-۱- پیشنهادهای پژوهشی. ۹۴

منابع و مأخذ:. ۹۸

منابع فارسی­.  ۹۸

منابع انگلیسی: ۱۰۲

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                      صفحه

جدول (۱-۴) – توزیع فراوانی افراد نمونه بر اساس جنسیتومتغیرگروه.۷۴

جدول (۲-۴) – آماره های  توصیفی گروه نمونه به تفکیک گروه بهزیستی و عادل۷۵

جدول (۳-۴) – آماره های  توصیفی گروه نمونه به تفکیک۷۶

جدول (۴-۴) – نتایج آزمون شاپیرو ویلکز برای بررسی نرمال بودن بر اساس گروه عادی وبهزیستی۷۷

جدول (۵-۴) – نتایج آزمون شاپیرو ویلکز برای بررسی نرمال بودن بر اساس جنسیت۷۸

جدول (۶-۴) – نتایج آزمون لوین برای بررسی یکسان بودن واریانس متغیرها در بین گروه ها..۷۹

جدول ۷-۴: نتایج آزمون باکس برای بررسی یکسانی ماتریس کواریانس متغیرهای وابسته در بین گروه ها۷۹

جدول ۸-۴: نتایج آزمونهای چند متغیری در خصوص اثر عامل گروه، جنسیت و  تعامل آنها در ترکیب خطی متغیرهای وابسته۸۰

جدول ۹-۴: نتایج تحلیل واریانس در خصوص اثر عامل گروه در پنج متغیر وابسته۸۱

جدول ۱۰-۴: میانگینهای ساده دو گروه در پنج متغیر وابسته.۸۲

جدول ۱۱-۴: فراوانی و درصد سبکهای دلبتسگی در دو گروه.۸۴

جدول نظریات دلبستگی.۸۷

جدول پیشینه دلبستگی.۵۸

جدول نظریه های کنترل هیجانی۶۱

جدول پیشینه پژوهش کنترل هیجان۶۲

 

 

 

نمودارها

نمودار ۱-۴: مقایسه میانگین­های نوجوانان عادی و بهزیستی در سه خرده مقیاس دلبستگی۸۳

نمودار ۲-۴: مقایسه میانگین­های نوجوانان عادی و بهزیستی در سه خرده مقیاس دلبستگی۸۴

نمودار ۳-۴: درصد انواع سبکهای دلبستگی در هر یک از دو گروه۸۵

نمودار ۴-۴: مقایسه میانگین­های نوجوانان عادی و بهزیستی در دو خرده مقیاس کنترل هیجان۸۶

 

 

 

 

 

چکیده :

هدف پژوهش حاضر مقایسه سبک های دلبستگی و دشواری در کنترل هیجانی در دو گروه از نوجوانان ساکن مراکز بهزیستی و ساکن در خانواده بود. روش پژوهش حاضر عِلّی مقایسه ای – پس رویدادی بود. جامعه آماری دربرگیرنده نوجوانان ساکن مراکز بهزیستی شهر تهران و نوجوانان ساکن در خانواده منطقه ۱۱ و۱۲ شهر تهران در سال ۱۳۹۳  بود . نمونه آماری تحقیق دربرگیرنده ۸۷ نوجوان ساکن مراکز بهزیستی ، و ۱۰۱ نوجوان ساکن در خانواده بود. که به شیوه تصادفی  انتخاب شدند. گروه های نمونه با تکمیل  پرسشنامه سنجش دلبستگی کولینز و رید و پرسشنامه کنترل هیجانی گراس وجان مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده های آماری از آزمون تحلیل واریانس چند متغیری استفاده شد.  نتایج نشان داد که میان سبک های دلبستگی نوجوانان ساکن مراکز بهزیستی و نوجوانان ساکن در خانواده تفاوت معنی داری وجود دارد و بین میانگین دو گروه در تمام خرده مقیاسهای دلبستگی تفاوت معناداری وجود دارد (۰.۰۵>p). به بیان دقیقتر در متغیر نزدیک بودن و وابستگی میانگین نمره های نوجوانان ساکن در خانواد و در متغیر اضطراب میانگین نوجوانان ساکن در مراکز بهزیستی به طور معنادار بیشتر از گروه دیگر بود. همچنین نتایج که بین دشواری در کنترل هیجانات نیز در دو گروه تفاوت معناداری وجوددارد، در متغیر ارزیابی مجدد میانگین گروه نوجوانان ساکن در خانواده بیشتر از گروه بهزیستی و در متغیر سرکوبی میانگین گروه بهزیستی بزرگتر از گروه نوجوانان ساکن در خانواده است. (۰.۰۵>p)

 

کلید واژه ها: سبک های دلبستگی ، کنترل هیجانی، نوجوانان .

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

۱-۱-       مقدمه :

در بین تمامی نهادها ، سازمان ها و موسسات اجتماعی ، خانواده مهم ترین ، ارزشمند ترن و اثربخش ترین،  تاثیرها را داراست . خانواده طبیعی ترین واحد تولید مثل و فراگیرترین واحد اجتماعی به شمار می آید .زیرا همه اعضای جامعه را در بر می گیرد . خانواده دارای اهمیت تربیتی و اجتماعی است . افراد از سوی خانواده گام به عرصه هستی می نهند.  جامعه از تشکل افراد  هستی، قوام می یابد و از آن رو که نهاد خانواده مولد نیروی انسانی و معبرِسایر نهادهای اجتماعی است از ارکان عمده و نهاد های اصلی هر جامعه به شمار می رود (نوابی نژاد، ۱۳۸۱).

خانوده کانون اصلی هنجار ها ، سنت ها و ارزش های اجتماعی و نیز شالوده استمرار پیوندهای اجتماعی و روابط خویشاوندی و کانونی در جهت بروز و ظهور عواطف انسانی و مکانی برای پروش اجتماعی کودک است.خانواده نظامی است که عملکرد آن از طریق الگوی مراوده ای صورت می گیرد . همین الگو های مراوده ای ، تارهای نامرئی توقعات مکملی را تشکیل می دهد که نظم دهنده بسیاری از اوضاع و شرایط خانواده است  (مینوچین[۱] ، ۱۹۷۴).

ستوده[۲](۱۹۹۹) ، کاپلان[۳] ، کیران[۴] و همکاران(۲۰۰۷) و شاملو[۵](۱۹۹۹) معتقدند فقدان خانواده سالم سبب می شود کودکان خانواده از بسیاری از تجارب مفید و یادگیری های سالم محروم شده و وجود نشانه های متعدد روانی در این خانواده ها می تواند تغییراتی را در رفتار کودکان ایجاد نموده و موجب بروز مشکلاتی از قبیل افسردگی ، اختلال روانی ، مشکلات هیجانی ، بزهکاری و رفتار های ضد اجتماعی فراهم نماید لذا بالا بودن میزان افسردگی در نمونه های تحت سرپرستی بهزیستی با یافته های محققین ذکر شده هماهنگ می باشد.

کودکانی تحت سرپرستی سازمان های دولتی  و خصوصی نگهداری کودکان هستند،که به هر علتی به طور دائم و یا موقت سرپرست خود را از دست داده اند و با معرفی به مقام قضایی به سازمانی به نام بهزیستی سپرده می شوند (اصلی پور وکافی  ،۱۳۸۸، ص ۶).

مطالعات نشان می دهند کودکانی که بخش اول زندگی شان را در پرورشگاه یا خانواده های نامناسب می گذرانند ، عمدتا از محیط های حمایت کننده محروم هستند و بیشتر در معرض خطر مشکلات رفتاری شامل :بیش فعالی ، پرخاشگری ، رفتار های ضد اجتماعی و مشکلات هیجانی  مانند اضطراب، افسردگی و عدم تنظیم هیجانی و مشکلات جسمانی مانند کم خونی ، اختلالات دهان و دندان و مشکلات پوستی قرار دارد ( کیل[۶] ، ۲۰۱۲، لومن[۷] و گونار[۸]، ۲۰۱۰، الیس[۹] و فیشر[۱۰]، ۲۰۰۴، مکلین[۱۱] ، ۲۰۰۳، صدیقی ، تمانی فر و دشتیان ، ۱۳۹۱، بگیان ،  درتاج و محمد امینی ، ۱۳۹۱، و کیلیان ، عرب سلمانی  و کرامت ، ۱۳۹۰، بیات ، نظری ، شاهسواری ، میری و نادری فر ، ۱۳۸۹) .

دلبستگی[۱۲] یکی از عوامل مهم و تاثیر گزاری است که در طی دوران رشد نوزاد باید خانواده ها و جوامع آن را مورد توجه قرار دهند با توجه به اینکه نوع سبک دلبستگی در شکل گیری شخصیت و نوع رفتار افراد موثر می باشد و تمام رفتار های آینده و بزرگسالی را تحت تاثیر قرار می دهد نوع سبک دلبستگی  در چگونگی شکل گیری و کنترل و ابراز هیجان ها موثر می باشد سبک دلبستگی که اولین بار توسط بالبی مطرح شد به پیوند عاطفی نوزاد و مادر در سال های اولیه نوزاد  تاکید دارد  و نشان می دهد که چگونگی سامانه احساسات و رفتار های دلبستگی ، ماهیت تصورات و تجربه های فرد را از پیوند عاطفی و روابط  بین شخصی تعیین می کند (بشارت ، گلی نژاد ، احمدی ، ۱۳۸۲).

نظریه دلبستگی  توسط بالبی در یک مجموعه سه جلدی با عنوان دلبستگی و فقدان مطرح شد آزمون های تجربی این نظریه ابتدا به وسیله اینزورث[۱۳] ،بلهار[۱۴]، واترز[۱۵] و وال[۱۶] در مطالعات دلبستگی مادر-نوزاد انجام شد .طبق نظریه تکامل ، انسان به تعدادی سیستم رفتاری  مجهز شده است که شانس بقا و تولید مثل وی را افزایش می دهند . از این سیستم ها می توان سیستم اکتشافی ، سیستم مراقبتی ، سیستم جفت گیری جنسی و سیستم دلبستگی  را نام برد. در نوزادی ،  دلبستگی عاطفی نسبت به یک یا چند نفر از مراقبان برا ی تامین حمایت، حفاظت و امنیت شکل می گیرد . وقتی موضوع دلبستگی (مادر) به اندازه کافی پاسخگو و حمایت کننده باشد  آنچه که نظریه دلبستگی از آن تحت عنوان مدل های درون کاری مثبت از خود و دیگران نام می برد در فرد شکل می گیرد . وقتی موضوع دلبستگی غیر پاسخگو و غیر حساس باشد  مدل درون کاری منفی از خود و دیگران در نوزاد تشکیل می شود .این مدل درون کاری شکل گیری و حفظ روابط نزدیک را در ادامه زندگی فرد تحت تاثیر قرار می دهند ( بشارت، کریمی، رحیمی نژاد،۱۳۸۵) .

یکی از مسایل بحرانی و عمده زمان کنونی برقرای محیط فیزیکی و اجتماعی سالم و مناسب برای کودکان می باشد زیرا عواملی که موجب برهم زدن  محیط زندگی کودک می شود می توانند سلامت وی را تحت تاثیر قرار دهند بنا بر این باید زمینه های مناسب جهت مراقبت ، پرورش و اجتماعی شدن کودکان توسط جوامع فراهم گردد( بیات و خالدی پاوه ، ۱۳۹۰).

دلبستگی از عوامل تعیین کننده شخصیت فرد در بزرگسالی است . دلبستگی نقش سیستم تنظیم کننده ای که در درون فرد است دارا می باشد  و هدف این سیستم در فرد وابسته، از لحاظ روانی معطوف به ایجاد احساس امنیت است .برخی از محققان نظریه دلبستگی را به عنوان رستاخیز دوباره روانکاوی و عامل مهم احیای دوباره این مکتب می نامند . از نظر جان بالبی[۱۷]،  دلبستگی یکی از نیاز های بنیادین انسان است . نظریه دلبستگی بر این باور است که دلبستگی پیوندی جهان شمول است  و در تمام انسانها وجود دارد بدین معنی که انسانها تحت تاثیر پیوندهای دلبستگی های شان هستند .بالبی معتقد است که یک شخص برای رشد سالم نیاز به پیوند عاطفی دارد و دلبستگی در انسان موازی نقش پذیری در حیوانات عمل کرده و در یک دوره حساس شکل می گیرد . در تحقیقاتی که توسط اینزورث[۱۸] انجام شده نشان داده که سبک های دلبستگی به سه صورت دلبستگی ایمن، دلبستگی اجتنابی ،دلبستگی دوسوگرا (خوشابی، ابوحمزه، ۱۳۸۷).

یکی از موضوعاتی که در دو دهه گذشته تلاش و توجهات تجربی و نظری فراوانی را به خود جلب کرده است بحث هیجانات است این علاقه و توجه تا حدی می تواند به دلیل نقشی باشد که هیجان و تنظیم هیجانی در رفتار های بیرونی فردی ایفا می تماید . نظریه پردازان و دانشمندان مختلف تعاریف متعددی از هیجان ارائه داده اند اما در مجموع می توان گفت که هیجان رویدادی چند بعدی و پیچیده است که منجر  به آمادگی برای عمل می شود ( حسینی ، خیر ، ۱۳۸۹).

هیجانها بخشی از زندگی روزمره ما را تشکیل می دهند ویژگی مشترک هیجانها این است که چه خوشایندو چه ناخوشایند ، تنهادر مغز باقی نمی مانند بلکه با تغییرات فیزیولوژیکی  و بدنی همراه هستند.رشد بهینه در کودکان به محرک های محیطی حمایتی و رابطه قوی با مراقبان اولیه  و برخورد و رفتار و نوع هیجانات اطراف آنان مانند رفتار والدین بستگی دارد میزان تاثیر والدین به فراوانی ، مدت ، شدت و کیفیت تماس هاس اجتماعی آنان با فرزندان شان مرتبط  است (الکس مو کیلی[۱۹]، روبرت دانتزر[۲۰]، ترجمه گنجی و پیکانی ، ۱۳۸۴ ).

وُلز[۲۱] در مطالعه نظریه های هیجان مطرح می کند که نظریه های هیجان در سه مدل اصلی می توان طبقه بندی کرد که عبارتند از :مدل فیزیولوژیک محور : هیجانات را به عنوان پاسخ فیزیولوژیکی با هدف حفظ بقا تبیین می کنند . مدل های شناختی: فرایند های شناختی را در تجربه و بیان هیجان مهم می دانند و هیجانات را بر اساس ارزیابی و فرایند های شناختی توضیح می دهند .مدل های شناختی /اجتماعی : تمرکز رویکرد تکاملی را در پاسخ به محیط با رویکرد ارزیابی شناختی جمع می کند و عامل های اجتماعی را برای تبین تجربه و بیان هیجان اضافه می کند . رابطه بین هیجانات، نقش های اجتماعی و تعامل اجتماعی مورد توجه این رویکرد است (حسینی و خیر، ۱۳۹۰).

۱-۲-      بیان مسئله:

خانواده  مهم ترین  عامل از میان عوامل متعددی است که می تواند باعث تسهیل رشد شخصیت با بازداری آن شود. رشد در اوایل کودکی ازطریق عوامل محیطی مانند خانواده شکل می گیرد، ولی تحت تاثیرمحیط اطراف و فرهنگ نیز میباشد(بهرامی،صالحی،پورمومنی،۱۳۸۲).

برخی از مولفان نیز بروز اختلال های روانی در کودکان و نوجوانان را از عمده ترین عوارض موجود اختلافات خانوادگی ، خانواده های گسسته با خانواده هایی می دانندکه بنا به عللی فرزندان خود را رها کرده اند ( سادوک[۲۲]، کاپلان[۲۳] ، ۲۰۰۳).

رشد بهینه در کودکان به تحرک های محیطی حمایتی و رابطه قوی با مراقبان اولیه مانند والدین بستگی دارد. یکی از مسایل مهمی که در زمینه روابط والدین و کودک مورد توجه قرار می گیرد، دلبستگی است .«دلبستگی» اولین بار توسط «بالبی[۲۴]» مطرح شد .از نظر بالبی علاوه بر نیاز هایی که تاکنون به عنوان نیازهای نخسین در انسان شناسایی شده اند، نیاز دیگری نیز وجود داردکه تاکنون آنرا ثانوی می پنداشتند که همان نیاز وابستگی است.وی نیاز به دلبستگی را نیاز نخستین می داند یعنی از هیچ نیاز دیگری مشتق نشده است و نیاز اساسی برای تحول شخصیت به شمار می رود. او در نظریه خود معتقد است نوع رابطه مادر و کودک در سال های اولیه زندگی و میزان قابلیت دسترسی به مادر و میزان حمایت مادر از کودک هنگام احساس خطر، درجه حساسیت مادرانه و تکیه گاه ایمن بودن مادر برای اینکه کودک بتواند به کاوش در محیط بپردازد، سبک دلبستگی فرد را معین می کند(ویلیام کرین[۲۵]،۱۹۳۴ ، ترجمه خوی نژاد و رجایی ، ۱۳۹۱).

نخستین پژوهش علمی در دلبستگی توسط اینزورث که  یکی از محققان در این زمینه می باشد، انجام شد  که بر اساس روش موقعیت نا آشنا، سه سبک عمده دلبستگی برای کودکان مشخص کرده است. ۱: ایمن ۲: ناایمن دوسوگرا ۳: ناایمن اجتنابی. (لوییس[۲۶] (۱۹۶۴) ترجمه دادستان و منصور، ۱۳۸۷).

افرادی که  دارای دلبستگی ایمن می باشند در بزرگسالی و نوجوانی در ارتباط با دیگران راحت هستند و نگرش مثبت نسبت به خود و دیگران دارند و افراد با دلبستگی ایمن در برخورد با مسایل و موقعیت های هیجان زا با کنترل بیشتری برخورد می کنند و از کنترل هیجانی بیشتری برخوردارند  (خوشابی و ابوحمزه، ۱۳۸۷).

[۱] minuchin

[۲]Sotoodeh

[۳] – kaplane

[۴]-Kiran

[۵] Shamloo

[۶] Kill

[۷] Loman

[۸] Bcunnar

[۹] Elise

[۱۰]Fisher

[۱۱]Macleain

[۱۲]attachment

[۱۳] alnsworth

[۱۴] blehar

[۱۵] waters

[۱۶] wall

[۱۷] bowlby

[۱۸]ainsworth

[۱۹] Alex muchielli

[۲۰] Robert dantzer

[۲۱] wolhze

[۲۲] sadocks

[۲۳] Kaplan

[۲۴] bowlby

[۲۵] William crain

[۲۶] Louis

 

تعداد صفحه:۱۱۴

قیمت : ۳۷۵۰۰ تومان

 

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 asa.goharii@gmail.com

Categories: